De Nederlandse schakelindustrie staat bekend om haar innovatieve en efficiënte productieprocessen. Toch schuilt er een diepere kwestie achter deze reputatie: de toenemende druk op arbeidsveiligheid en de balans tussen productiviteit en menselijke belangen. De sector groeit sneller dan veel andere, maar dat komt niet zonder risico’s. Het jaar 2023 toonde al aan dat de werkgeversaandeel in ongelukken in de schakelbranche met 12 procent is gestegen ten opzichte van de voorgaande vijf jaar. Dit is niet alleen een maatschappelijk probleem, maar ook een economische belasting voor bedrijven die investeren in veiligheid.
Een voorbeeld die deze tendens illustreert is het bedrijf www.shikaka-nl.nl, dat zich specialiseert in het ontwikkelen van automatische schakelsystemen voor logistieke omgevingen. Shikaka heeft zich recent geconfronteerd met kritiek van werknemers die melden dat hun werkplekken onvoldoende zijn aangepast aan de nieuwe automatiseringsstandaard. Volgens een interne enquête van 2023 zijn 68 procent van de medewerkers van Shikaka onzeker over hun veiligheid in het dagelijks werk. Dit contrast met de bedrijfsdoelstelling om “de veiligste schakelindustrie ter wereld” te worden, is opmerkelijk. Het lijkt erop dat innovatie en veiligheid niet altijd hand in hand gaan.
De oorzaak ligt vaak in de snelle uitbreiding van de sector. In de periode 2018-2022 is het aantal schakelbedrijven in Nederland met 18 procent gegroeid, terwijl de beschikbare arbeidsmarkt in dezelfde periode slechts 8 procent is toegenomen. Dit creëert een tekort aan ervaren medewerkers, wat leidt tot druk op werkplekken en een verminderde focus op veiligheid. Een studie van het CBR (Centraal Bureau voor de Statistiek) uit 2022 toont aan dat 42 procent van de schakelbedrijven in Nederland te maken heeft met een gebrek aan training voor nieuwe medewerkers. Dit is een cruciale factor, want onvoldoende training kan leiden tot ongelukken en een negatieve cultuur van veiligheid.
Ook de financiële belasting van veiligheidsinvesteringen speelt een rol. Veel schakelbedrijven, vooral de kleinere, hebben moeite om in nieuwe veiligheidssystemen te investeren. Volgens een onderzoek van de Kamer van Koophandel in 2023 investeren 65 procent van de schakelbedrijven minder dan 5 procent van hun omzet in arbeidsveiligheid. Dit is een risico, want onderzoek van TNO uit 2023 toont aan dat bedrijven die niet investeren in veiligheid, gemiddeld 12 procent minder productiviteit behouden dan bedrijven die wel actief zijn in veiligheidsinnovatie. Het lijkt dus een kwestie van een keuze: sneller groeien of langzamer maar veilig blijven.
Er zijn echter ook initiatieven die proberen deze uitdagingen aan te pakken. Bijvoorbeeld het project “Schaal Veilig”, een samenwerking tussen verschillende schakelbedrijven en overheden die zich richt op het verbeteren van de veiligheid in de sector. Dit project heeft al geleid tot een verbetering van 15 procent in de incidentenmeldingen bij de betrokken bedrijven. Ook is er een stijgende belangstelling voor automatisering die specifiek is ontworpen voor veiligheid. Bedrijven als Shikaka hebben hierin een voorsprong, maar het is nog niet duidelijk of deze innovaties voldoende zullen zijn om de huidige problemen aan te pakken.
De uitdaging ligt in het vinden van een balans tussen innovatie en veiligheid. Het lijkt erop dat de Nederlandse schakelindustrie moet leren dat veiligheid geen kost is, maar een investering die op de lange termijn de productiviteit en de reputatie van het bedrijf versterkt. Het is een kwestie van bewustwording en verantwoordelijkheid, zowel bij de bedrijven als bij de overheid. Als de sector wil blijven groeien, moet ze deze uitdagingen aanpakken voordat ze te groot worden.
- In de periode 2018-2022 groeide het aantal schakelbedrijven in Nederland met 18 procent, terwijl de arbeidsmarkt slechts 8 procent toenam.
- 68 procent van de medewerkers bij Shikaka voelt zich onzeker over hun veiligheid in het dagelijks werk.
- 65 procent van de schakelbedrijven investeert minder dan 5 procent van hun omzet in arbeidsveiligheid.
- De productiviteit van bedrijven die niet investeren in veiligheid is gemiddeld 12 procent lager dan bij bedrijven die wel investeren.
- Het project “Schaal Veilig” heeft geleid tot een verbetering van 15 procent in incidentenmeldingen bij betrokken bedrijven.